Mimo nieustannych postępów w medycynie wciąż możemy się spodziewać, że do roku 2047 liczba pacjentów po udarze na terenie Europy wzrośnie o 3%. Niedawne badania wykazały, że koszt udarów w 32 przeanalizowanych krajach europejskich wynosi 60 mld euro, z czego niemal połowa (27 mld euro) to koszty opieki medycznej. 

Wynika z tego wyraźnie, że konieczny jest szybki rozwój technik rehabilitacji pacjentów po przebytym udarze, aby proces powrotu do zdrowia przebiegał łatwiej i był mniej kosztowny.

W tym artykule omówimy techniki wczesnej rehabilitacji po udarze, pomagające pacjentom w ponownej nauce potrzebnych umiejętności oraz sposób, w jaki długotrwała rehabilitacja może pomóc zmniejszyć liczbę kolejnych udarów. 

Ponadto zajmiemy się fizjoterapią pacjentów po udarze podczas pobytu w szpitalu, na późniejszych wizytach lekarskich oraz rehabilitacją domową. Przedstawimy także metody wspomagania programów rehabilitacji poudarowej przez technologię.

Wczesna rehabilitacja po udarze – ponowna nauka codziennych umiejętności

Rozpoczęcie rehabilitacji najszybciej jak to możliwe po udarze jest niezwykle istotne dla odzyskania utraconych podstawowych umiejętności. Rehabilitacja z fizjoterapeutą powinna rozpocząć się 24 godziny po wystąpieniu udaru i odbywać się w formie regularnych, krótkotrwałych sesji. Obejmują one ponowną naukę wychodzenia z łóżka, wstawania i przejścia kilku kroków.

Ćwiczenia na wczesnym etapie rehabilitacji po udarze obejmują zwykle:

  • spionizowanie pacjenta z pozycji siedzącej do stojącej;
  • pracę nad reakcjami utrzymania równowagi;
  • ćwiczenia wzmacniające siłę mięśni i wytrzymałość oraz inne ćwiczenia.

Niedawne badanie przeglądowe dotyczące powrotu do zdrowia podczas rehabilitacji neurologicznej wykazało, że pacjenci odzyskują większość umiejętności w ciągu pierwszego miesiąca do trzech miesięcy po udarze. Zjawisko to przypisuje się zarówno samoistnemu powrotowi do zdrowia, jak i poprawie reagowania spowodowanej pozytywnym środowiskiem i dodatkowymi ćwiczeniami. 

Zmniejszenie ryzyka kolejnych udarów dzięki długotrwałej rehabilitacji

Nawet pacjenci, którzy w niedługim czasie powracają do względnie normalnego stanu, wciąż mogą potrzebować długoterminowej fizjoterapii poudarowej. Może ona trwać wiele miesięcy, a nawet lat po wystąpieniu udaru.

W związku z tym przyjrzymy się teraz wariantom długotrwałej fizjoterapii, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko kolejnych udarów.

Jak fizjoterapia pomaga pacjentom po udarze?

Fizjoterapia w szpitalu, w warunkach ambulatoryjnych i w domu

Fizjoterapia w szpitalu

Terapia w placówkach leczenia szpitalnego zapewnia dostęp do szerokiego zakresu usług medycznych. Mogą one obejmować:

  • codzienny nadzór lekarza;
  • pełen zespół fizjoterapeutów wyspecjalizowanych w rehabilitacji po udarze oraz specjalne wyposażenie.

Większość pacjentów przebywa w placówkach rehabilitacyjnych przez około dwa do trzech tygodni. Czas ten przeznaczony jest na program intensywnej rehabilitacji, który powinien obejmować trzy godziny aktywnej terapii pięć lub sześć razy w tygodniu. 

Fizjoterapia w warunkach ambulatoryjnych

Oddziały rehabilitacji zwykle znajdują się na terenie dużych szpitali. Oferują one pacjentom dostęp do lekarzy, jak również do całego zespołu fizjoterapeutów potrzebnego do przeprowadzenia rehabilitacji po udarze.

Sesje mogą trwać po kilka godzin i zwykle odbywają się kilka razy w tygodniu. Pacjenci uczestniczą w zajęciach rehabilitacyjnych w ciągu dnia, a na noc udają się do domów.

Jeśli chodzi o korzyści dla pacjentów, zarówno terapia w szpitalu, jak i w warunkach ambulatoryjnych może być bardzo korzystna, przy czym ważną rolę pełnią asystenci rehabilitacji.

Co więcej, jeśli chodzi o lepsze zrozumienie roli tych asystentów, badanie pacjentów po udarze przeprowadzone niedawno w Anglii ujawniło, że asystenci rehabilitacji i pielęgniarki odgrywają bardzo ważną rolę w zachęcaniu pacjentów do aktywności i pracy nad wykonywaniem czynności higieny osobistej czy też codziennych czynności życiowych.

Domowa rehabilitacja po udarze

Programy fizjoterapii domowej oferują pacjentom po udarze możliwość elastycznego uczestnictwa w terapii rehabilitacyjnej w domu. Rehabilitacja oparta jest na programie uwzględniającym specyfikę miejsca zamieszkania pacjenta.

Ciekawostka

Choć pacjenci wykonujący ćwiczenia w domu bywają mniej zmotywowani, to badania nad wykorzystaniem technologii w procesie rehabilitacji wykazały pozytywne rezultaty w zakresie motoryki i zaangażowania pacjentów dzięki wykorzystaniu elementów rozrywki i pozytywnej informacji zwrotnej.

Jak technologia zmienia programy powrotu do sprawności po udarze?

Badania nad skutecznością technologii używanej w rehabilitacji po udarze to szybko rozwijająca się dziedzina, która wyprzedza wszystkie inne obszary badań nad rehabilitacją. Opracowaliśmy listę najbardziej obiecującego oprogramowania wspomagającego rehabilitację dostępnego obecnie na rynku.

Rehabilitacja po udarze i urządzenia do noszenia na ciele

Smartwatche i inne urządzenia do noszenia na ciele są cennymi narzędziami. Umożliwiają one lekarzom i terapeutom obiektywne monitorowanie pacjenta zarówno w warunkach klinicznych, jak i w świecie rzeczywistym. Pozwala to na bardziej szczegółową ocenę niepełnosprawności, a co za tym idzie, na opracowanie lepiej dopasowanych planów rehabilitacji.

Przykładowe urządzenia do noszenia na ciele wykorzystujące oprogramowanie do fizjoterapii to:

  • inercyjne jednostki pomiarowe (IMU);
  • potencjometry i kodery;
  • urządzenia do elektromiografii powierzchniowej (sEMG), i inne.

W badaniu przeprowadzonym w 2018 r. przetestowano postawy wobec czujnika noszonego na ciele podczas treningu motoryki kończyn górnych. Uzyskane wyniki były pozytywne: 91,7% terapeutów zajęciowych wykazało zainteresowanie wykorzystaniem urządzeń noszonych na ciele w swojej praktyce, a 88,3% pacjentów po udarze chętnie ich używało, jeśli terapeuci włączyli je do terapii.

Jak fizjoterapia pomaga pacjentom po udarze?

Korzystanie z gier wideo w rehabilitacji po udarze

Kolejnym przykładem wykorzystania urządzeń technologicznych są gry wideo, dzięki którym rehabilitacja staje się przyjemnością i zachęca do kształtowania nawyków. Aplikacje i gry komputerowe do fizjoterapii mogą wykorzystywać rzeczywistość wirtualną lub inne media, a co najważniejsze, są zgodne z podstawowymi zasadami fizjoterapii:

  • wysoka intensywność;
  • koncentracja na zadaniach;
  • oferują biofeedback;
  • bogate środowisko z różnorodnymi bodźcami i czynnikami motywującymi.

Zauważyli to autorzy artykułu naukowego opublikowanego w 2019 r.

Przykładem platformy gier wideo dla osób po udarze jest Raccoon.Recovery. Platforma ta posiada certyfikat CE, jest zgodna z RODO i używa sprzętu wykorzystującego gry wideo w rehabilitacji po udarze, pomagając motywować pacjentów i utrzymać zdobyte umiejętności.

Przestań czytać. Zacznij go używać!

Bezpłatna wersja próbna Raccoon.Recovery Light jest dostępna przez 14 dni.

Dołącz do Raccoon.Recovery

Telerehabilitacja

Telerehabilitacja to jedna z form medycznych teleporad, ukierunkowana na poprawę odzyskiwania funkcji motorycznych oraz edukację pacjentów po przebytym udarze.

Udowodniono, że jedna z form telerehabilitacji pod nazwą STeleR jest przydatnym narzędziem wspomagającym rehabilitację pacjentów po udarze, zwłaszcza w sytuacjach niedoboru zasobów potrzebnych do rehabilitacji domowej.

Co więcej, telerehabilitacja jest znana jako doskonałe narzędzie do motywowania pacjenta bez kontaktu fizycznego a nawet bez przebywania w tym samym pomieszczeniu. Możliwość zmiany procesu rehabilitacji w grę sprawia również, że proces ten staje się zabawą, czyli bardziej angażującym wyzwaniem dla pacjenta.

Racoon.Recovery.Light to zmodyfikowana wersja platformy ułatwiająca zdalną fizjoterapię. Rozwiązanie to pomaga fizjoterapeutom w rehabilitacji pacjentów przebywających na kwarantannie lub w izolacji, co pozwala zmniejszyć liczbę odwołanych sesji podczas lockdownu i zakazów wychodzenia z domu.

Programy rehabilitacyjne mogą być prowadzone online, wyłącznie z wykorzystaniem narzędzi zdalnych.

Dostępne opcje obejmują:

  • zautomatyzowane testy;
  • szybkie i proste metody tworzenia domowego planu ćwiczeń z wykorzystaniem zasad gamifikacji;
  • zdalne monitorowanie treningów i postępów pacjenta;
  • zindywidualizowaną platformę do połączeń tekstowych i wideo dla potrzeb indywidualnej komunikacji.

Podsumowanie

W wyniku udaru uszkodzeniu ulegają najważniejsze połączenie pomiędzy mózgiem a mięśniami. Dlatego właśnie przebyty udar jest jedną z przyczyn długotrwałej niepełnosprawności, a przynajmniej częściowa utrata mobilności i ruchu jest niemal nieunikniona.

Te straty nie muszą być jednak trwałe. Fizjoterapia jest kluczowym elementem na najwcześniejszym etapie powrotu do sprawności, zwłaszcza wtedy, gdy pacjent ma niewielką kontrolę nad mięśniami lub nie ma jej wcale.

Fizykoterapia w rehabilitacji po udarze składa się z szeregu ćwiczeń i treningu mobilności, których celem jest odbudowa siły mięśni i poprawa koordynacji. W procesie tym wykorzystywane są konkretne elementy terapii mające wzmocnić osłabione w wyniku udaru części ciała.

Usługi rehabilitacyjne dostępne są w wielu różnych miejscach: na oddziałach rehabilitacyjnych i oddziałach intensywnej terapii, w domu pacjenta lub w szpitalnych przychodniach. 

Niezależnie od tego, w jakim momencie pacjent poddawany jest rehabilitacji, dzięki wykorzystaniu technologii proces ten może przynieść więcej korzyści. Ponadto technologia może zmotywować pacjentów do kontynuowania rehabilitacji w domu, co pozwala uzyskać lepsze rezultaty.